Türk Müziğinin temel sazlarından olan Ney, yapım ve icra itibariyle yüzyıllardır hem dini hem de ladini olarak günümüze kadar gelmiştir.
Maneviyatındaki sadelikle beraber çıkan ses rengi ve ahenk, özellikle Tasavvuf Müziği’nin yanısıra Klasik Türk Musikisinin diğer formlarında vazgeçilmez bir saz olarak kullanılmıştır.
Önceleri Sadece tekkelerde ve dini yerlerde üflenen Ney , daha sonraları biraz daha genişleyerek musikinin her alanına girmiştir.
Tarihin ilk dönemlerinden itibaren kullanılmaya başlanan Ney; yaklaşık 7000 yıllık bir geçmişe bağlı olarak çok fazla bir değişikliğe uğramadan günümüze kadar gelmiştir. Önceleri farklı şekillerde üflense de aynı dönemlerde tıpkı şimdiki gibi üflendiği de bilinmektedir. Bu kadar uzun bir geçmişe sahip olan bu saz yapım olarak çok basit gibi görünmekteyse de, seçilen yüzlerce kamış arasından bazıları Ney olabilecek yapıda olmaktadır. Açılan delikler ve Ney’in ağız kısmına takılan Başpare dediğimiz aparat ne kadar düzgün olursa, sazdan çıkan ses ve ahenk o denli güzel olmaktadır.
Bütün bu yazılanlar ve yüzyıllardır söylenenler neticesinde sonuç olarak varılan noktaları sıralayacak olursak;
1-Ney ; kamıştan yapılan, 9 boğumlu, önde 6, arkada 1 deliği bulunan, Neyzen’in dudak yapısına göre arka perdenin sağda veya solda olduğu, başında Başpare dediğimiz ve hemen altında metalden yapılan ve en aşağı kısmında da bulunan Parazvane denen bir aparatın bulunduğu bir sazdır,
2-M.Ö.5000 li yıllardan günümüze kadar gelen ve o dönemde de dini duyguları ifade etmek amacıyla çalınan bir sazdır,
3-Türk Müziğinin ana sazlarından olup dini ve dindışı eserlerde sıkça kullanılan bir sazdır,
4-Akortlarına göre boy ve çapları değişmekte,
5-Herbir akorda göre isim almakta ki bu isimler ;
A-Bolâhenk Nısfiye (Ana âhenk)
B-Bolâhenk-Sipürde Mâbeyni (Ara âhenk
C-Sipürde (Ana âhenk)
D-Müstahsen (Ara âhenk)
E-Yıldız (Ana âhenk)
F-Kız-Mansur Mâbeyni (Ara âhenk)
G-Kız (Ana âhenk)
H-Mansur (Ana âhenk)
I-Mansur-Şah Mâbeyni (Ara âhenk)
İ-Şah (Ana âhenk)
J-Dâvud (Ana âhenk)
K-Dâvud-Bolâhenk Mâbeyni (Ara âhenk)
L-Bolâhenk (Ana âhenk)
Bolâhenk Nısfiye (Ana âhenk) 510-525 mm
Bolâhenk-Sipürde Mâbeyni (Ara âhenk) 545-560 mm
Sipürde (Ana âhenk) 580-595 mm
Müstahsen (Ara âhenk) 580-595 mm
Yıldız (Ana âhenk) 645-665 mm
Kız (Ana âhenk) 685-705 mm
Kız-Mansur Mâbeyni (Ara âhenk) 740-760 mm
Mansur (Ana âhenk) 775-800 mm
Mansur-Şah Mâbeyni (Ara âhenk) 825-850 mm
Şah (Ana âhenk) 865-890 mm
Dâvud (Ana âhenk) 900-930 mm
Dâvud-Bolâhenk Mâbeyni (Ara âhenk) 960-990 mm
Bolâhenk (Ana âhenk) 1020-1050 mm ( www.neyzen.com)
|
