Ney eğitimine başlarken dikkat edilmesini önerdiğim hususlar…
A -Bu saza ait gerek yapım aşamasında gerekse yapıldıktan sonra ölçüleri, ebatları, dökümanları inceleyip saz hakkında daha bilinçli üflemek lazımdır. Çünkü sazın milimetrik açılması bile bazen istediğimiz perde hassasiyetini gösteremeyebilir. Bunun için sazın hangi perdesinde ne gibi pestlikler yahut tizlikler var bunları görmüş oluruz.
B -Ney’e ilk başlayan kişilere öncelikle dudak ve parmak yapıları itibariyle hangi ney uygunsa o verilmelidir.
C - Sazdaki ses güçlüğünü yenmek için bol bol tek sesleri üfleyip, sesin kuvvetlenmesinden sonra diğer perdelere geçmek gerekmektedir.
D -Neydeki bütün sesleri ilk etapta çıkartmak çok güçtür. Bu sebeple sabırla zorlanılan sesi daha kuvvetli bir nefesle ve uzun uzun üflemek gerekmektedir.
E -İlk olarak çıkan ses volümsüz ve çok zayıf olabilir. Bu ilk zamanlar dudaktaki kasların tam manasıyla olgunlaşmamasıyla alakalıdır bu sebeple sürekli dudak kaslarını güçlendirmek için egzersizler yapılmalıdır.
F -Bu sazın icrası esnasında çok fazlaca nefes verip,sesin rengini ve tınısını bozmamak gerekmektedir. Şayet nefes fazlaca çıkarsa, Ney’den çıkan ses rahatsız edici ve yorucu bir ses olabilmektedir.
G -Nefesli sazlar içerisinde akort problemi en fazla olan bir saz olduğu için Neyzen’in sürekli kontrollü ve temiz üflemesi gerekmektedir.
H -Dudağın en ufak bir hareketi sesi değiştireceğinden icracının bunun farkında olarak icra etmesi lâzımdır.
I -Sazın her ne kadar değişik akortlarda çeşitleri bulunsa da, bir Neyzen tek bir Ney ile birden fazla pozisyonda çalabilmelidir ki bu Ney ‘deki hareketliliği ve perdelere hakimiyeti artırmaktadır.
İ -İyi bir sazende olmak için evvela iyi bir dinleyici olmak lazımdır. Çünkü musikimizin icrası görünen notalarla değil, o makamın gerektirdiği perdelerle mümkündür.
J -Dudak ile parmak arasındaki bağlantı çok iyi olmalı ve tabi ki nefes en büyük desteği verebilmelidir.
K -Bu sazdan eğitimde faydalı olunabilmesi öncelikle bu saza gönül veren kişileri bulup, yeteneklerinin olup olmadığı ölçülmeli ve daha sonra da seçilen kişilerin parmak ve nefes çalışmaları yapılmalı,
L -Bu saza ilk başlayan kişiler eğer ki orta veya lise dengi okul çağındaki çocuklarsa onlara 4 ses olarak bildiğimiz ve adına da Kız Ney dediğimiz ney ile derslere başlanması uygundur. Yaş itibariyle genç fakat fiziksel olarak diğer akranlarına göre daha da gelişmiş olanlar olur ise , Kız Ney yerine Mansur ile yahut çok nadir olmakla Şah Ney üfletilmelidir. Çünkü neylerde boy ve çap genişledikçe üflenen hava ve dudak kontrolü daha da dikkat istiyor bu da Neyzen ‘in daha çok çalışmasını ve dolayısıyla dudak kaslarının güçlenmesini sağlayacaktır.
M -Bu sazın eğitimde kullanılması ve sadece dini öğeleri işleyen bir saz olmadığının gösterilmesi gerekmektedir. Bunun için önce Ney ‘in nasıl bir saz olduğunu, sesindeki farklılığın insanda ne gibi bir tesir bıraktığını göstermek gerekmektedir. Eğitim çağındaki bir kişiye bu ve buna benzer sazları öğretebilmek için öncelikle Ney ‘den en güzel biçimde ses çıkıncaya kadar tek sesler üzerinde çalışılmalı daha sonra yavaş yavaş makamsal bilgilerle öğrenci hazırlanmalıdır. Temel birtakım bilgiler verilmezse şayet, Ney’in öğretilmesi çok güçleşecek ve hatta öğrenci yetenekli dahi olsa Ney ‘den sadece kuru bir ses çıkartacaktır.
Bütün bunların neticesinde ; Ney ilâhi bir ses olarak huzur veren, insanı dinginleştiren, İnsan-ı Kâmil olarak olgunlaştıran bir aşk ve muhabbet sazıdır. Bu sazın en doğru ve en güzel sesi verebilmesi için öncelikle perdeleri çok sağlam bir saza, bu sazı üfleyebilecek bir dudağa, perdeleri harekete geçirecek parmaklara,koma dediğimiz sesleri algılayabilecek ve bunu sazına aktarabilecek bir kulağa ve tabiki ilahi nefesten bize bahşedilen bir nefese ihtiyaç vardır.
|
